Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Fot. Damian Rybak.

Bazylika poklasztorna pw. Świętej Trójcy i NMP w Strzelnie to jedyna w swoim rodzaju w Polsce i Europie – skarbnica eksponatów z różnych epok, prawdziwa perła zabytków romańskich i sakralnych Szlaku Piastowskiego, Romańskiego i Św. Jakuba (ponad 300 skatalogowanych zabytków ruchomych). Niezwykłe dzieła sztuki wypełniają wnętrze tego obiektu, uznanego przez Prezydenta RP za Pomnik Historii. Miejsce to stało się prawdziwym sanktuarium dla ogółu wiernych oraz pielgrzymów i turystów z najodleglejszych zakątków świata. W poklasztornej bazylice można zobaczyć wiele zabytków z czasów romańskich, elementy dekoracyjne, architektoniczne i rzeźbiarskie, a przede wszystkim najcenniejsze romańskie kolumny.

Mało kto by się spodziewał, jednak sporo zabytków: dokumentów, ksiąg, starodruków, utworów muzycznych, zdjęć, rycin, obrazów, rzeźb, relikwiarzy; z różnych epok, znajduje się w archiwach narodowych, muzeach a także w prywatnych zbiorach. M.in. najstarszy zachowany dokument dotyczący strzeleńskich norbertanek znajduje się w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy – papieska bulla Celestyna III (1193 r.), w której papież bierze pod protekcję Stolicy Apostolskiej klasztor nadając mu różne przywileje gospodarcze. Wiemy również o ponad 200 dokumentach, które przechowywane są poza granicami naszego kraju.

Wiele romańskich eksponatów pochodzących ze Strzelna można zobaczyć w Muzeum Narodowym w Poznaniu (fragment kolumny ze sceną Zwiastowania, głowa rzeźby figuralnej, głowa Chrystusa z tympanonu fundacyjnego rotundy pw. św. Prokopa) oraz w Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy (głowica kolumny wolnostojącej ozdobiona motywem liści z wyobrażeniem czworonoga w górnej partii, fragment trzonu kolumny z motywem roślinnym).

Tym razem chciałbym zaprosić Państwa do zwiedzania najważniejszego, na terenie opisywanego przeze mnie regionu – muzeum sakralnego, czyli Muzeum Archidiecezjalnego w Gnieźnie. O zbiorach tego muzeum, na tym portalu będę wspominał wielokrotnie, gdyż naprawdę warto tam pojechać i zobaczyć skarby z czasów Pierwszych Piastów i nie tylko. Przejdźmy zatem do sedna tego artykułu. Otóż w jednym w wystawowych pomieszczeń, ozdobą ściany jest obraz zatytułowany „Modlący się zakonnicy”. Dzieło to, autorstwa nieznanego mistrza, dawniej należało do zgromadzenia zakonnego Sióstr Norbertanek w Strzelnie, o czym informuje tabliczka z opisem. Obraz jest sporych rozmiarów, oprawiony jest w pozłacaną ramę, od razu przyciąga wzrok zwiedzających ekspozycję tej sali. Przedstawia on dwóch zakonników: św. Franciszka z Asyżu i przypuszczalnie Brata Leona. Z kompozycji obrazu możemy wyczytać, że mnisi modlą się do Chrystusa Ukrzyżowanego lub też zwyczajnie dyskutują o klasztornych i Bożych sprawach. Ten sakralny skarb namalowano farbami olejnymi na płótnie w XVII wieku, jeszcze przed kasatą klasztoru. Dzieło powstało przez artystę, który z lekkością i dużym doświadczeniem operował pędzlem, o czym świadczy duże wyczucie i zabawa światłocieniem. Autor starał się utrzymać barokowy klimat, o bardzo ciepłym jesiennym kolorycie, dzięki czemu stworzył prawdziwe dzieło sztuki.

Obraz “Modlący się zakonnicy” – XVII w. Fot. Damian Rybak.

Może ktoś z Państwa słyszał o zapomnianych skarbach sakralnych pochodzących ze Strzelna, lub innych miejscowości naszego regionu, które znajdują się w prywatnych rękach… prosimy o kontakt z redakcją, a my zgodnie z Waszym życzeniem zachowamy anonimowość…

Damian Rybak